خانه / اخبار تصویری / جلسه سوم از سلسله جلسات تفسیری قرآن کریم در ماه مبارک رمضان

جلسه سوم از سلسله جلسات تفسیری قرآن کریم در ماه مبارک رمضان

 اوصاف ثبوتی و کمالی خداوند

تفسیر آیه   «الرَّحْمَنِ الرَّحِیم»

به گزارش دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی استان مازندران ؛ روز دوشنبه مورخه ۸/۳/۹۶ به مناسبت ماه مبارک رمضان ، سلسله جلسات تفسیر قرآن کریم با حضور ریاست دانشگاه آزاد اسلامی مازندران جناب آقای دکتر نیاز آذری،کارکنان ، اساتید و دانشجویان واحد ساری در مسجد این واحد با همکاری دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی استان مازندران برگزار گردید.

در این مراسم حجت الاسلام دکتر حسینی  مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه های آزاد اسلامی استان مازندران، به عنوان مفسر مراسم به ادامه تفسیر سوره حمد اوصاف ثبوتی و کمالی خداوند تفسیر  آیه « الرَّحْمَنِ الرَّحِیمومَلِکِ یَوْمِ الدِّینِ»، پرداختند .

 

دکتر حسینی با اشاره به صفات ذات و فعل خداوند گفتند:

صفات ذات و صفات فعل از تقسیم‌بندی‌های صفات خدا در علم کلام اسلامی است. در اصطلاح رایج، هرگاه برای انتزاع و فهم یک صفت از خداوند تنها لحاظ ذات او کافی باشد، آن صفت، صفت ذات خواهد بود و هرگاه برای این انتزاع لحاظ دو طرف (ذات پروردگار و مخلوق او) لازم باشد، آن صفت صفت فعل خواهد بود. برای نمونه، حیات و قدرت از صفات ذات و رزق از صفات فعل است.

ایشان در همچنین در خصوص صفات رحمن و رحیم اظهار داشتند:

این دو صفت که از مهم‏ترین اوصاف الهى است در نمازهاى روزانه ما حد اقل ۳۰ بار تکرار مى‏شوند (دو مرتبه در سوره حمد و یک مرتبه در سوره‏اى بعد از آن مى‏خوانیم) و به این ترتیب ۶۰ مرتبه خدا را به صفت رحمتش مى‏ستائیم.

خداى سبحان دو گونه رحمت دارد: رحمت فراگیرونامتناهى (الرحمن) ، دیگری رحمت متناهى و خاص(الرحیم)

رحمتى مطلق، فراگیر و بى مقابل، رحمت رحمانیه خداوند همه چیز (کل شى ء) را زیر پوشش دارد: دنیا و آخرت و مؤ من و کافر و رحمتى است نامتناهى ؛ همانند آفتابى که بر زندگى همه مى تابد و بارانى که بر هر سرزمین مى بارد، بنابراین، مقابل چنین رحمت فراگیرى عدم است، نه غضب ؛ زیرا تقابل آن با غضب الهى موجب خروج غضب از پوشش رحمت رحمانیه و تقیید رحمت مطلقه خواهد بود، رحمتى خاص که که در برابر غضب اوست.

اما رحمت رحیمیه در مقابل عذاب و سخط الهى قرار دارد و محدود است ؛ همان گونه که سخط الهى محدود است. توفیق یارى دین و فراگیرى معارف الهى، انجام دادن عمل صالح در دنیا و رسیدن به بهشت و رضوان الهى در آخرت، از مظاهر بارز رحمت رحیمیه است.

دکتر حسینی در ادامه به تفسیر آیه «مَلِکِ یَوْمِ الدِّینِ پرداخته و افزودند:

در اینجا به دومین اصل مهم اسلام یعنى قیامت و رستاخیز توجه مى‏کند و مى‏گوید:” خداوندى که مالک روز جزا است” (مالِکِ یَوْمِ الدِّینِ). به این ترتیب محور مبداء و معاد که پایه هر گونه اصلاح اخلاقى و اجتماعى است در وجود انسان تکمیل مى‏گردد.

مالکیت خداوند در آن روز یک مالکیت اعتبارى، نظیر مالکیت ما نسبت به آنچه در این جهان ملک ما است، نمى‏باشد، چرا که این یک مالکیت قراردادى است با تشریفات و اسنادى مى‏آید و با تشریفات و اسناد دیگرى از میان مى‏رود، ولى مالکیت خدا نسبت به جهان هستى مالکیت حقیقى است.

خداوند مالک تمام این جهان نیست که ما از او تعبیر به” مالک روز جزا” مى‏کنیم؟ پاسخ این سؤال با توجه به یک نکته روشن مى‏شود و آن اینکه مالکیت خداوند گر چه شامل” هر دو جهان” مى‏باشد، اما بروز و ظهور این مالکیت در قیامت بیشتر است، چرا که در آن روز همه پیوندهاى مادى و مالکیتهاى اعتبارى بریده مى‏شود: یَوْمَ لا تَمْلِکُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَیْئاً وَ الْأَمْرُ یَوْمَئِذٍ لِلَّهِ:” (سوره انفطار آیه ۱۹).

اعتقاد به روز رستاخیز، و ایمان به آن دادگاه بزرگ که همه چیز در آن بطور دقیق مورد محاسبه قرار مى‏گیرد، اثر فوق العاده نیرومندى در کنترل انسان در برابر اعمال نادرست و ناشایست دارد، و یکى از علل جلوگیرى کردن نماز از فحشاء و منکرات همین است که نماز انسان را هم بیاد مبدائى مى‏اندازد که از همه کار او با خبر است و هم بیاد دادگاه بزرگ عدل خدا.

ایشان در پایان با اشاره به مراد از آیه «ملک یوم الدین» افزودند:

در حدیثى از امام سجاد ع مى‏خوانیم: هنگامى که به آیه” مالِکِ یَوْمِ الدِّینِ” مى‏رسید، آن قدر آن را تکرار مى‏کرد که نزدیک بود روح از بدنش پرواز کند.

اما کلمه” یَوْمِ الدِّینِ” این تعبیر در تمام مواردى که در قرآن استعمال شده به معنى قیامت آمده است.

و اینکه چرا آن روز، روز دین معرفى شده؟ به خاطر این است که آن روز روز جزا است و” دین” در لغت به معنى (جزا) مى‏باشد، و روشنترین برنامه‏اى که در قیامت اجرا مى‏شود همین برنامه جزا و کیفر و پاداش است، در آن روز پرده از روى کارها کنار مى‏رود، و اعمال همه دقیقا مورد محاسبه قرار مى‏گیرد وهرکس جزاى اعمال خویش را اعم از خوب وبد مى‏بیند. در حدیثى از امام صادق (ع )مى‏خوانیم که فرمود: یَوْمِ الدِّینِ، روز حساب است. اما طبق این روایت” دین” به معنى” حساب” است، شاید این تعبیر از قبیل ذکر علت و اراده معلول باشد، زیرا همیشه حساب مقدمه‏اى براى جزا است. بعضى از مفسران نیز عقیده دارند که علت نامگذارى رستاخیز به” یَوْمِ الدِّینِ” این است که در آن روز هر کسى در برابر دین و آئین خود جزا مى‏بیند. ولى معنى اول (حساب و جزا) صحیحتر به نظر مى‏رسد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *