سرخط خبرها
خانه / تفسیر قرآن / منتظر روز ندایِ منادی/ علامه طباطبایی

منتظر روز ندایِ منادی/ علامه طباطبایی

“استماع” را به معانی مختلفی تفسیر کرده اند، و از همه به ذهن نزدیکتر این است که متضمن معنای “انتظار” باشد. یعنی منتظر روزی باش که در آن روز بشنوی ندای مُنادی را از مکانی نزدیک.

مسئله معاد ؛ مهمترین محورِ بحث در سوره “ق” است. به گزارش دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد استان مازندران؛ این سورۀ مکّی؛ یکی از سوره هایی ست که با ۱۲۳۴۵۶۵_۰حروف مقطعه آغاز می شود. از مجموع یکصدو چهارده سوره قرآن کریم بیست و نه سوره آن با حروفی آغاز می‌شوند که باید جدا جدا و با اسامی عربی خوانده شوند. در این سوره نیز همچنین، از قوم فرعون، عاد، لوط، شعیب و… سخن خداوند در میان است. در بررسی آیات سی و نُه به بعد؛ با آیۀ مبارکه ی “فَاصْبِرْ عَلَى مَا یَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِ” مواجه هستیم. علامه طباطبایی در این خصوص می گوید: این آیه، تفریع و نتیجه گیری از همۀ مطالب گذشته(منظور آیاتِ قبل) است که از آن جمله است مسأله انکار معاد از ناحیۀ مشرکین و سخن از جزئیات معاد و استدلال بر آن، و تهدید منکرین و مکذبین از اُمّت های گذشته بدان مبتلاء شدند.

وی در خصوص جملۀ “وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ…” می گوید: این جمله رسول خدا(ص) را دستور می دهد که خدای تعالی را از آنچه درباره اش می گویند تسبیح کند و منزه بدارد،تنزیهی که توأم با حمد او باشد. و حاصلش این است که می خواهد تا برای او فعلِ جمیل اثبات نموده ، هر نقص و ننگی را از او دور بدارد. و تسبیح قبل از طلوع آفتاب می تواند با نماز صبح منطبق شود؛ یعنی می شود گفت مراد از آن، نماز صبح و مراد از تسبیحِ قبل از غروب، نماز عصر و یا ظهر و عصر باشد.

علامه طباطبایی در خصوص آیۀ ۴۰ این سوره ؛ “وَمِنَ اللَّیْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَارَ السُّجُودِ” توضیح می دهد: در پاره ای از شب، تسبیح گو؛ که این نیز می تواند با نمازهای مغرب و عشاء منطبق باشد. جملۀ “وَأَدْبَارَ السُّجُودِ” می گوید: کلمه “ادبار” جمع “دبر” است و عبارت است از منهی الیهِ هر چیز، البته منهی الیه آن و ما بعدش. و گویا مراد از آن، تسبیح بعد از همۀ نمازها باشد. چون سجده، در آخرِ هر رکعت از نماز است، و قهراً با تعقیبات نمازهای پنج گانه منطبق می شود.

امّا، شیخ طبرسی در مجمع البیان می نویسد؛ مُراد از ان نافله هایی است که هر نمازی دارد. و یا مُراد دو رکعت است و یا چند رکعت نماز بعد از نماز مغرب است. و بعضی گفته اند؛ مُراد از آن نماز وَتر است که در آخر نافله های شب قرار دارد.

در آیۀ ۴۱ سوره “ق” می خوانیم: “وَاسْتَمِعْ یَوْمَ یُنَادِ الْمُنَادِ مِن مَّکَانٍ قَرِیبٍ” . وی در خصوص این آیه می گوید: “استماع” را به معانی مختلفی تفسیر کرده اند، و از همه به ذهن نزدیکتر این است که متضمن معنای “انتظار” باشد. یعنی منتظر روزی باش که در آن روز بشنوی ندای مُنادی را از مکانی نزدیک. جملۀ “یَوْمَ یُنَادِ الْمُنَادِ” رویِ هم مفعول “واستمع” است، و منظور نفخۀ صور است که مسؤول آن به طوری که از آیه بعد استفاده می شود در آن می دمد.

علامه سید حسین طباطبایی در خصوص آیه بعدی که ” یَوْمَ یَسْمَعُونَ الصَّیْحَهَ بِالْحَقِّ ذَلِکَ یَوْمُ الْخُرُوجِ” می باشد، می گوید: این آیه بیان آن روزی است که منادی ندا می دهد. و اگر فرمود: صیحه ای است به حق، برای این است که قضائی است حتمی، همان طور که در تفسیر آیه نوزدهم این سوره “وَجَاءتْ سَکْرَهُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِکَ مَا کُنتَ مِنْهُ تَحِیدُ” گفته شد.
ایشان در خصوص کلامِ “ذَلِکَ یَوْمُ الْخُرُوجِ” می گویند: امروز روز خروج از قبرها است، همچنان که در سوره “معارج” آیه چهل و سوّم آن وحی شده: “یَوْمَ یَخْرُجُونَ مِنَ الأجْدَاثِ سِرَاعًا کَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ یُوفِضُونَ” . وی در آیۀ چهل و سوّم سوره “ق” چنین تفسیری دارد: “إِنَّا نَحْنُ نُحْیِی وَنُمِیتُ وَإِلَیْنَا الْمَصِیرُ” مراد از احیاء افاضۀ حیات بر جسد هایی است که در دنیا مرده اند. و مراد از “اماته” همان میراندن در دنیا است، که عبارت است از منتقل شدن به عالم قبر. و مراد از جمله “وَإِلَیْنَا الْمَصِیرُ” به طوری که از سیاق بر می آید، احیاء در روز قبامت است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *