سرخط خبرها
خانه / تیتر یک / برائت از مشرکان از دیدگاه اهل سنت

برائت از مشرکان از دیدگاه اهل سنت

به گزار ش دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد استان مازندران؛ در بسیاری از روایات زمان نزول آیات اول سوره برائت در مورد مشرکان، سال نهم هجری و به هنگام بازگشت پیامبر(ص) از غروه تبوک بیان شده است. زیرا پیامبر(ص) پس از فتح مکه، مشرکان را از انجام مراسم حج باز نداشت، ولی آنان بر شیوه های غلط و بی حرمتی نسبت به بیت الله همچنان ادامه دادند و مردان و زنان به حال برهنه به طواف پرداختند و عفو عمومی پیغمبر اسلام را به معنی ادامه راه جاهلیت در بی حرمتی حرم تصور نمودند.HamMihan-2015871021271442931443330349.0645

بر این اساس بود که به هنگام اعلان برائت توسط علی (ع) امام خطبه ای ایراد نمود و در حالی که شمشیر از نیام کشیده بود فرمود: از امروز دیگر کسی برهنه طواف نخواهد کرد و مشرکی پا به حرم نخواهد گذاشت. هرکس پیمانی با پیامبر(ص) دارد تا پایان از مزایای آن برخوردار خواهد بود و آنان که پیمانی ندارند و یا پیمانشان را شکسته اند؛ چهار ماه مهلت دارند تا تکلیفشان را روشن نمایند. در روایتی از امام صادق(ع) این سخنان در روز دهم ذیحجه به سال نهم هجری قمری در منی ایراد شد و حجِ آن روز، حج اکبر بود. در برخی از روایات برائت به معنی پایان دادن به قرارداد های نقض شده از جانب مشرکان تفسیر شده است.

در روایتی از ابن عبّاس چنین آمده است: “فقام غلی فنادی ذمه الله و ذمه الرسول برئیه من اکل مشرک فسیحوا فی الارض الاربعه اشهر…” در سال نهم هـ.ق در منی؛ علی (ع) به نیابت از رسول اکرم(ص) به پا خواست و گفت: “خداوند و رسولش هیچ تعهدی در برابر هیچ گونه مشرکی ندارند. چهار ماه به حال خود باشید و دیگر از آن پس مشرکی نباید در حج شرکت کند…”

این تفسیر از برائت اصولاً بدان معنی است که برائت هیچ گونه عنوان مستقلی نداشته و صرفاً جنبه اعلان لغو قراردادها و کان لم یکن تلقی کردن تعهدات نقض شده دارد. ولی ز آنجا که این روایت و مشابه آن با نص صریح قرآن منافات دارد نمی تواند در تفسیر آیات اول سوره برائت قابل استناد باشد. زیرا صریح این روایت آن است که کلیه قراردادها در مورد مشرکین در جریان برائت سال نهم هجری یک جانبه از طرف پیامبر(ص) لغو گردیده است. در حالی که به صراحت آیات چهارم و پنجم سوره برائت به مشرکانی مربوط می شود که قبلاً پیمان های خود را نقض نموده اند، امّا در مورد مشرکانی که هنوز در تعهداتشان پابرجا هستن؛ حکم “فاتموا الیهم عهدهم” اعمال می گردد.

جای تعجب است مفسرانی چون ابن کثیر در توجیه این جمله پیامبر اسلام، “لا یودی عنی الا انا اورجل منی” “باید پیام من یا توسطخودم ابلاغ شود یا به وسیله کسی که منسوب به من و از خاندان من است” که در بسیاری از روایات برائت نقل شده است می نویسد: این جمله اختصاص به مواردی چون لغو نمودن پیمان و برائت از تعهدات دارد و شامل ابلاغ احکام نمی گردد و اگر علی علیه السلام برای اعلان برائت انتخاب شد بدان جهت بود که در عرفِ عرب جاهلی، عادت بر آن بود که نقض عهد می بایست یا توسط خود عامد و متعهد انجام گیرد و یا به وسیله کسی که از خاندان او باشد و مراعات این سنت جاهلی باعث شد که پیامبر صلی الله علیه علی علیه السلام را برای این مأموریت انتخاب نماید.

از سوی دیگر در اکثر روایات برائت به نقل از جبرئیل آمده است که ” انه لا یؤدی عنک الا انت اورجل منک” “پیام تو را جز تو و یا کسی که از تو است نمی رساند” و ظاهر این روایات آن است که مفاد این جمله را از عرب جاهلی نقل کرده است. اضافه بر این نکات، باید گفت این جمله جبرئیل و نقل آن از پیامبر اسلام که توسط محدثان و مفسران فریقین نقل شده، چگونه به مسائلی چون نقض عهد و سایر موضوعات اختصاص داده می شود و احکام را شامل نمی گردد. در حالی که اطلاق آن به وضوح شامل موضوعات و احکام می گردد، بلکه شمولش به احکام که شأن شارع است نسبت به شمولش به موضوعات که بیان آنها اختصاص به شارع مقدس ندارد، اولی می باشد.

بحث کلانی در مورد حادثه تفویض مأموریت اعلان برائت به علی علیه السلام موجب گردیده که آیات برائت به درستی و با دید خالص قرآنی و بر اساس روش های صحیح تفسیری مورد تجزیه و تحلیل قرار نگیرد و بعضی ناگریز شده اند برای رفع شبهات کلامی دست به تفسیر به رأی و تحریف معنوی این آیات بزنند.

انتهای پیام/. ۳۸۸۲

منابع:

  1. فقه سیاسی ، جلد پنجم؛ عباسعلی عمید زنجانی
  2. تفسیر علی بن ابراهیم ج اول ص ۲۸۶
  3. تفسیر المیزان ج سوم ص ۱۹۵
  4. الدر المنثور ج سوم ص ۲۰۹
  5. تفسیر عباسی ج اول
  6. تفسیر المیزان ج سوم ص ۱۹۷
  7. تفسیر المیزان به نقل از تفسیر المنار به نقل از ترمذی ج سوم ص ۱۷۲
  8. تسیر ابن کثیر، ج دوم ص ۳۳۲
  9. نقد نظریه المنار در تفسیر المیزان ج سوم ص ۱۷۸

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *